Operacja na żywca: jak radzono sobie z bólem przed wynalezieniem znieczulenia
Jeszcze w pierwszej połowie XIX wieku pacjent na stole operacyjnym czuł każde cięcie. Nikt go nie usypiał ani nie znieczulał. Pomocnicy go przytrzymywali, a chirurg się spieszył. Przeczytaj, jak kiedyś łagodzono ból i co zmieniło się 16 października 1846 roku.
W skrócie
- Pierwsza publiczna operacja w znieczuleniu ogólnym odbyła się 16 października 1846 roku w Bostonie. Pacjenta uśpił eterem dentysta William Morton.
- Od tamtej pory medycy obchodzą 16 października jako Światowy Dzień Anestezji.
- Słowo anestezja zaproponował w 1846 roku Oliver Wendell Holmes. Pochodzi z greki i oznacza „brak czucia”.
- Wcześniej lekarze łagodzili ból alkoholem, opium, zimnem, a przede wszystkim szybkością.
Co lekarze mieli pod ręką
Bólu nie dało się wyłączyć, można go było tylko trochę stępić. Lekarze próbowali wszystkiego, co mieli pod ręką:
Alkohol i opium
Łagodziły ból, ale nie usypiały. A przy większej dawce groziło, że pacjent już się nie obudzi.
Zimno i ucisk
Lekarze przykładali lód do kończyny albo uciskali nerw. Znieczulenie było krótkie i zawodne.
Szybkość
Im krócej trwała operacja, tym mniej cierpiał pacjent.
Najlepszy był najszybszy
Dopóki pacjent był przytomny, każda dodatkowa sekunda oznaczała ból i szok. Operacjom często przyglądali się studenci z trybun, a asystenci musieli przytrzymywać pacjenta.
Chirurdzy tacy jak Robert Liston w Londynie słynęli z tego, że amputację przeprowadzali w kilka minut. Szybkość nie była popisem, lecz jedynym sposobem, by ulżyć pacjentowi.
Gdy nóż wbił się w moją pierś, zaczęłam krzyczeć i krzyczałam przez całe cięcie. Niemal się dziwię, że ten krzyk do dziś nie dźwięczy mi w uszach.Frances Burney, pisarka, o operacji piersi bez znieczulenia w 1811 roku (tłumaczenie swobodne)
Jak to się zmieniło
-
1804, Japonia
Lekarz Hanaoka Seishū operuje raka piersi u pacjentki uśpionej ziołowym napojem. Japonia jest wtedy odcięta od świata, dlatego Europa i Ameryka dowiadują się o tym dopiero po dziesięcioleciach.
-
1842, Georgia (USA)
Lekarz Crawford Long usuwa pacjentowi guz z szyi pod eterem. Wyniki publikuje dopiero siedem lat później.
-
1845, Boston
Dentysta Horace Wells prezentuje gaz rozweselający. Pacjent w trakcie zabiegu krzyczy, a publiczność wyśmiewa Wellsa.
-
16 października 1846, Boston
Dentysta William Morton usypia pacjenta eterem, a chirurg John Collins Warren usuwa mu guz z szyi. Po przebudzeniu pacjent mówi, że nie czuł bólu.
-
1847, Edynburg
Położnik James Young Simpson odkrywa usypiające działanie chloroformu i zaczyna go stosować także przy porodach.
-
1853, Londyn
Lekarz John Snow podaje chloroform królowej Wiktorii podczas porodu księcia Leopolda. Potem znieczulenie przy porodach przyjmuje się znacznie łatwiej.
To nie jest żadne oszustwo
Operacja z 16 października 1846 roku odbyła się w sali bostońskiego szpitala Massachusetts General Hospital, którą dziś nazywa się Ether Dome. Po zabiegu chirurg Warren powiedział do widzów zdanie, które cytuje się do dziś:
Panowie, to nie jest żadne oszustwo.John Collins Warren, Massachusetts General Hospital, 1846
21 listopada 1846 roku lekarz i pisarz Oliver Wendell Holmes zaproponował w liście do Mortona nazwę nowego stanu, której używamy do dziś: anestezja. 16 października medycy na całym świecie obchodzą jako Światowy Dzień Anestezji.
Co przyszło potem
Chirurg miał czas
Gdy pacjent nie czuł bólu, chirurg nie musiał się już spieszyć. Operacje mogły być dłuższe i dokładniejsze.
Znieczulenie miejscowe
W 1884 roku młody lekarz Carl Koller pokazał w Wiedniu, że kokaina potrafi znieczulić oko. Tak narodziło się znieczulenie miejscowe, które dziś na co dzień stosują na przykład dentyści.
Nowa specjalizacja
Z podawania eteru stopniowo wyrosła osobna dziedzina medycyny, anestezjologia. Anestezjolodzy i pielęgniarki czuwają dziś nad pacjentem od uśpienia aż do przebudzenia.
Co chirurdzy mieli na sobie
Na obrazach z Ether Dome nie znajdziesz maseczki ani rękawiczek. Chirurdzy operowali wtedy w ciemnych surdutach, które nosili od operacji do operacji. Surdutów nie prano, a plamy krwi wielu uważało za oznakę doświadczenia. Nie wiedziano jeszcze, że choroby roznoszą drobnoustroje.
1883: sterylizowany fartuch
Niemiecki chirurg Gustav Neuber z Kilonii jako pierwszy operował w sterylizowanym fartuchu. Na salach operacyjnych stopniowo przyjęły się białe fartuchy, na których widać było każde zabrudzenie.
1889: gumowe rękawiczki
Chirurg William Halsted ze szpitala Johns Hopkins na przełomie 1889 i 1890 roku zamówił gumowe rękawiczki dla pielęgniarki Caroline Hampton, której dłonie niszczyły roztwory dezynfekcyjne. Wkrótce zamówił je także dla reszty zespołu.
1897: maseczka z gazy
Chirurg Jan Mikulicz-Radecki we Wrocławiu, wówczas niemieckim Breslau, zasłonił podczas operacji usta i nos gazą. Miała ona zapobiec przedostawaniu się zarazków od chirurga do rany. Standardowym wyposażeniem sal operacyjnych maseczka stała się dopiero kilka lat później.
Zieleń zamiast bieli
Biel w silnym świetle oślepiała i pokazywała każdą kroplę krwi. Chirurg Harry Sherman z San Francisco zaczął więc promować zieleń. Jest ona kolorem dopełniającym czerwieni, a oczy mniej się przy niej męczą. W latach 50. pojawił się też kolor jasnoniebieski.
Dziś zespół operacyjny nosi dwuczęściowy komplet, czepek i maseczkę. Odzież pierze się po każdym dyżurze, dlatego musi wytrzymać wiele prań. W Perlička® szyjemy czepki operacyjne w dziesięciu kolorach i fartuch chirurgiczny Oldo w kolorze białym, pistacjowym i ciemnozielonym. Bawełnianą odzież znajdziesz w kategorii Pranie w 90°C.
Dla tych, którzy czuwają nad każdym oddechem
Szyjemy odzież dla anestezjologów, pielęgniarek i całych oddziałów. Fartuch i czepki mamy również w tradycyjnej zieleni, a komplety medyczne w 17 kolorach.
Haft na zamówienie
Odzież Perlička® z logo Twojej placówki
Maszynowo wyhaftujemy logo, imię lub inną grafikę bezpośrednio na odzieży. Projekt rozmieszczenia przygotujemy razem z Tobą.
Chcę haftNajczęściej zadawane pytania
Jeśli nie znajdziesz poniżej odpowiedzi na swoje pytanie, napisz do nas w dowolnym momencie.
Kiedy jest Światowy Dzień Anestezji?
Światowy Dzień Anestezji przypada co roku 16 października. Upamiętnia pierwszą publiczną operację w znieczuleniu eterowym, która odbyła się 16 października 1846 roku w Bostonie.
Kto wynalazł znieczulenie?
Znieczulenia nie wynalazł jeden człowiek. W Japonii już w 1804 roku Hanaoka Seishū uśpił pacjentkę ziołowym napojem. W USA eteru użył w 1842 roku Crawford Long, ale wyniki opublikował dopiero później. Za narodziny nowoczesnej anestezji uważa się publiczny pokaz dentysty Williama Mortona z 16 października 1846 roku.
Czym różni się narkoza od znieczulenia?
Narkoza to potoczna nazwa znieczulenia ogólnego, podczas którego pacjent śpi. Znieczulenie może być też miejscowe. Wtedy znieczula się tylko część ciała, a pacjent pozostaje przytomny, na przykład u dentysty.
Dlaczego odzież na sali operacyjnej jest zielona lub niebieska?
Zieleń jest kolorem dopełniającym czerwieni. Oczy chirurga odpoczywają przy niej od widoku krwi, a tkanina w silnym świetle nie oślepia tak jak biel. Kolor jasnoniebieski rozpowszechnił się na salach operacyjnych w latach 50.
Od kiedy chirurdzy noszą maseczki i rękawiczki?
Gumowe rękawiczki zamówił chirurg William Halsted na przełomie 1889 i 1890 roku. Maseczkę z gazy zaczął nosić Jan Mikulicz-Radecki w 1897 roku. Na stałe weszły do praktyki operacyjnej dopiero na początku XX wieku.
Gdzie kupić odzież medyczną szytą na Słowacji?
W Perlička® szyjemy odzież medyczną i roboczą od 30 lat, i to bezpośrednio w Trenczynie. To, czego nie ma w magazynie, uszyjemy na zamówienie, zwykle w ciągu 14-21 dni. W Polsce kupisz u nas na perlicka.pl.
Czy można zamówić odzież dla całego oddziału?
Napisz do nas, a pomożemy dobrać modele, kolory i rozmiary dla całego zespołu. Na odzieży wyhaftujemy też logo lub imiona. Dane kontaktowe znajdziesz na stronie Kontakt.
Przeczytaj także
-1.png)
Ubierasz cały oddział?
Dla całego oddziału uszyjemy odzież w jednolitym kolorze, także z haftem logo i imion. Napisz do nas, a pomożemy dobrać modele i rozmiary.
Napisz do nas Doradztwo jest bezpłatne i do niczego nie zobowiązuje.